Bitkisel Yağlarda Tağşiş Nedir?
Tağşiş, doğal bir yağın illegal ve kimyasal maddeler ile üretilmesi anlamına gelmektedir. Örnekle açıklamak gerekirse sıvı yağ içerisine birtakım farklı yağlar karıştırılarak zeytinyağı görüntüsü verilmesi bir tağşiş işlemidir.
Temel kullanım alanları özellikle kozmetik, cilt bakımı ve gıda olan yağlar bu tip etkileri dolayısı ile hayatımızda önemli bir konumdadır. Farklı amaçlar doğrultusunda kullanılan yağların kalite ve saflık derecelerine ilişkin limitler, Türk Gıda Kodeksi tarafından yayınlanan tebliğlere göre belirlenmektedir. Ancak gerek denetimlerin yeterli olmaması gerekse ucuz fiyat nedeni ile arz talep ilişkisinin canlı olması sebebiyle bitkisel yağların genelinde tağşiş gibi yasaya ve sağlığa aykırı uygulamalar sıkça görülmektedir.
Tağşiş işlemi, genellikle daha az maliyetli bir yağın üretilmek istenen yağa karıştırılması şeklinde yapılmaktadır. Bu işlem bazı durumlarda bir hayli profesyoneldir. Öyle ki tağşiş uygulamasının tespitine yönelik yayınlanan tebliğler içerisinde bulunan kriterler dahi tespit aşamasında yeterli olmamaktadır. Bu sebeple uzun yıllardan beri tağşiş uygulamalarının önüne bir türlü geçilememiştir. Aynı zamanda Tarım ve Orman Bakanlığı tarafından geçtiğimiz aylarda yayınlanan ifşa listesinde birçok önemli yağ firmasının bulunması, tağşiş sektörünün boyutlarının ne denli büyük olduğunu gözler önüne sermektedir.
Bitkisel Yağlarda Tağşiş ve Hileyi Ayırt Etmek Mümkün Mü?
Bitkisel yağlarda tağşiş basit inceleme yöntemleri ile anlaşılmayacak ölçüde teknik bir konuyu oluşturmaktadır. Bu sebeple üretici tarafından yapılan tağşişi tüketicinin anlaması mümkün değildir. Kaldı ki yukarıda değindiğimiz üzere Türk Gıda Kodeksi tarafından yayınlanan tebliğler içerisinde bulunan yönergeler takip edilerek dahi tağşiş işlemi anlaşılamamaktadır.
Bitkisel yağlarda tağşiş özetle, daha değerli olan yağ içerisine nispeten daha ucuz yağın karıştırılması ve karışımın birtakım aroma verici kimyasallar ile desteklenmesi şeklinde gerçekleşmektedir. Bu sebeple tağşiş, laboratuvar ortamında bu amaca yönelik özel olarak hazırlanmış testler dahilinde ulaşılabilmektedir.
Tağşiş testleri de her daim güvenilir değildir. Bunun sebebi ise iklim, ortam, sıcaklık ve birtakım teknik uygulamaların test sonuçlarında tağşiş uygulaması gibi algılanmasıdır. Bu kapsamda haksız itham ve suçlamaların ortaya çıkmaması adına kontrol, test ve kararın açıklanması gibi süreçlerin birden fazla uzman tarafından gerçekleştirilmesi önem arz etmektedir.
Tağşiş Analizleri Nasıl Yapılıyor?
Bitkisel yağlarda tağşişin anlaşılması adına birtakım test metotları geliştirilmiştir. Bu metotların temel amacı hileli işlemin ortaya çıkarılmasına yönelik olsa da bazı hallerde tam anlamıyla doğru sonuca ulaşılamamaktadır. Bunun nedeni ise klasik kriterlere dayalı yöntemlerin, güncel teknoloji ile yapılan tağşiş işlemlerini tespitte yeterli olamamasıdır. Ancak diğer 2 metot ile kesine yakın sonuçlar elde edilebilmektedir. Tağşişin analizinde kullanılan yöntemlere değinmek gerekirse;
Klasik kriterler baz alınarak uygulanan yöntemler,
Yağın sabunlaşmayan maddeleri baz alınarak uygulanan yöntemler,
- Yağ asitleri ve trigliseritlerin yapıları baz alınarak uygulanan yöntemler şeklindedir.
Tağşişe Yönelik Yaptırımlar Nelerdir?
Bitkisel yağlara ilişkin olarak yapılan tüm yasal düzenlemeler Türk Gıda Kodeksi tarafından yayınlanmaktadır. Aynı zamanda Gıda, Tarım ve Hayvancılık Bakanlığınca da takip edilmektedir. Bitkisel yağlarla ilgili olarak; yağların alışılmış tekniklerle hazırlanması, üretilmesi, işlenmesi ve pazarlanması ilgili yasal mevzuatlar tarafından kesin bir şekilde belirlenmiştir. Bu kapsamda yapılan düzenleme ile beraber; kişilerin hayatını ve sağlığını riske atacak düzeydeki gıdaların tüm masrafları gıdadan sorumlu olan kişiye ait olmak üzere piyasadan toplatılarak imha edilmektedir. Aynı zamanda bu ürünleri kendi namına piyasaya süren işletme sahiplerine 50 bin -500 bin TL arasında, yıllık gayri safi gelirinin yüzde 1’i oranında idari para cezası verilmektedir.
Tağşiş ve gıdada sahtecilik suçlarının süreklilik arz edecek şekilde işlenmesi halinde ise ilk verilen temel cezada artırıma gidilmekte, 1000-3000 gün adli para cezası ve 5 yıldan 10 yıla kadar gıda sektörü faaliyetinden men cezası verilmektedir. Cilde ve sağlığa zararları hayati boyutlara ulaşan bitkisel yağlarda tağşiş işlemine yönelik yapılan düzenleme yeterli olmamaktadır. Bu sebeple de bitkisel yağlarda yapılan sahtecilikler her geçen gün ivme kazanarak artmaktadır.
Sonuç Olarak
Tağşiş ve taklit ürün problemi tüm gıda sektöründe olduğu gibi bitkisel yağlarda da büyük bir sorun haline gelmiştir. Özellikle merdiven altı firmalar tarafından piyasaya ucuz bitkisel yağ adı altında sürülen yağların büyük çoğunluğu taklit ürün olmakta, zararlarının boyutları ise faydalarının ortadan kaldıramayacağı kadar büyüktür.
Phaselia olarak satışını gerçekleştirdiğimiz ürünlerdeki temel amaç para kazanmaktan ziyade beden sağlığını korumak ve müşteri memnuniyetini en üst seviyede tutmaktır. Mağazamız bünyesinde bulunan bütün yağların kalite ve saflık derecelerine ilişkin limitler, Türk Gıda Kodeksi tarafından yayınlanan tebliğlere uygun olarak belirlenmiştir. Beraberinde üretim aşamasından pazarlanmasına kadar geçen tüm süreç şeffaf bir şekilde ilerlemektedir.
